Mystras, de verborgen parel van de Peloponnesos
Tijdens onze 20-daagse groepsreis door Griekenland met Djoser kwamen we op dag zeven aan bij een plek waar we vooraf eerlijk gezegd niet heel veel verwachtingen van hadden: Mystras. We hadden inmiddels al behoorlijk wat historische plekken en archeologische bezienswaardigheden gezien en onze tieners waren dan ook niet meteen enthousiast toen we hoorden dat er weer een oude stad en ruïnes op het programma stonden. Maar Mystras bleek uiteindelijk een van de verrassingen van onze reis te worden!
Want waar je bij sommige archeologische plekken vooral naar losse ruïnes kijkt, voelt Mystras heel anders. Hier wandel je door een complete middeleeuwse stad die tegen de helling van een berg is gebouwd. Je ziet kerken, paleizen, huizen, kloosters, waterreservoirs, stadsmuren en helemaal bovenaan een indrukwekkende burcht. En ondertussen heb je steeds opnieuw een fantastisch uitzicht over de omgeving.
Een verborgen stad op de berg
Mystras ligt in de Peloponnesos, vlak bij Sparta. De historische stad staat sinds 1989 op de UNESCO Werelderfgoedlijst en wordt ook wel het ‘wonder van de Morea’ genoemd. Dat is eigenlijk een heel toepasselijke naam.
De geschiedenis van Mystras gaat terug tot 1249. Toen werd boven op de heuvel een fort gebouwd door Willem II van Villehardouin, prins van Achaia. Rond deze burcht groeide vervolgens een stad die steeds verder tegen de berghelling werd opgebouwd.
Mystras werd later een belangrijk centrum van de Byzantijnse macht in het zuiden van Griekenland. Vanaf 1348 was het de zetel van het Despotaat van de Morea. In de stad woonden bestuurders, geestelijken, ambachtslieden en rijke families. Er kwamen kerken, kloosters, paleizen en grote woningen. Wanneer je er nu rondloopt, is het eigenlijk nauwelijks voor te stellen dat hier ooit een drukke stad heeft gelegen.
De stad werd vanaf de negentiende eeuw geleidelijk verlaten. De inwoners trokken onder andere naar het nieuwe Sparta en uiteindelijk bleef van Mystras vooral de indrukwekkende middeleeuwse stad op de berg over.
Wij beginnen bovenaan in Mystras
Met onze groepsreis hadden we het geluk dat onze chauffeur ons bij de bovenste ingang van Mystras afzette. Dat klinkt misschien als een klein detail, maar het maakte ons bezoek echt een stuk fijner.
Mystras heeft namelijk twee ingangen: een bovenste en een onderste ingang. Vanaf de bovenkant kun je eerst omhoog lopen richting de burcht en daarna steeds verder naar beneden door de oude stad. Onze chauffeur kon ons later beneden weer ophalen.
Dat betekent dat je niet na je wandeling door de hele stad opnieuw de berg op hoeft te klimmen.
Ga je zelf naar Mystras, dan is het dus goed om vooraf te bedenken bij welke ingang je begint. Je kunt niet simpelweg boven beginnen en later beneden je auto terugvinden. Je moet uiteindelijk weer bij je vervoermiddel uitkomen. Bij de bovenste ingang begint het bezoek al met een klim. Je zou misschien denken: we staan toch al bovenaan? Maar de burcht ligt nog hoger op de heuvel. Het laatste stuk naar boven is behoorlijk pittig. Wij deden daarom rustig aan. Even stoppen, foto’s maken, wat drinken en vooral regelmatig omkijken. Want het uitzicht wordt met iedere stap mooier.
De burcht boven op de berg
De klim naar de burcht is zeker de moeite waard. Boven aangekomen sta je op een van de hoogste punten van Mystras en kijk je uit over de omgeving. Je ziet de groene vallei, de bergen en de moderne stad Sparta beneden je liggen.
Het is ook een van die plekken waar je even beseft hoe bijzonder de ligging van Mystras eigenlijk is. De stad is letterlijk tegen de berg aangebouwd en vanaf boven zie je pas goed hoe groot het complex is. Daarna begonnen wij aan onze wandeling naar beneden. En dat loopt een stuk gemakkelijker. (Hoewel je nog steeds goed moet opletten met de gladde stenen, die niet altijd gelijk liggen, dus zorg dat je je niet verstapt of uitglijdt!)
Wandelen door een verlaten Byzantijnse stad
Wat Mystras voor ons zo bijzonder maakte, is dat je niet alleen een paar monumenten bezoekt. Je wandelt echt door de resten van een voormalige stad. De officiële beschrijving van UNESCO noemt onder andere paleizen, woningen, kerken, kloosters, straten, openbare ruimtes en voorzieningen voor de watervoorziening. En dat merk je wanneer je hier rondloopt.
Op sommige plekken zie je alleen nog muren staan. Op andere plaatsen staat een gebouw nog verrassend goed overeind. Je loopt langs oude huizen, door smalle straatjes en over ongelijke stenen paden. Vervolgens kom je ineens weer bij een kerkje of een groot paleis uit. Het voelt soms bijna alsof je door een verlaten middeleeuwse stad loopt.
En dat maakte het voor onze kinderen en tieners juist leuker dan we vooraf hadden verwacht. Er valt onderweg steeds iets nieuws te ontdekken.
Kerken met prachtige fresco’s in Mystras
Een groot deel van de schoonheid van Mystras zit in de Byzantijnse kerken. Verspreid over het terrein staan verschillende kerken en kloosters, waarvan sommige nog prachtige fresco’s bevatten.
Bekende voorbeelden zijn de Metropolis van Agios Demetrios, de Hodegetria, de Peribleptos, de Hagia Sophia, de Evangelistria en de Pantanassa. De kerken stammen grotendeels uit de late Byzantijnse periode en geven een bijzonder beeld van de kunst en architectuur uit die tijd.
Vooral het contrast vonden wij mooi: buiten zie je de verweerde stenen muren en ruïnes, terwijl je binnen soms ineens kleurige schilderingen en eeuwenoude details tegenkomt. Je hoeft trouwens geen enorme geschiedenisliefhebber te zijn om dit interessant te vinden. Juist doordat je zelf door het terrein loopt, ontdek je steeds kleine details.
Een paleis midden in de ruïnes
Een van de opvallendste onderdelen van Mystras is het Paleis van de Despoten. Dit was het bestuurlijke en politieke centrum van de stad.
Het paleizencomplex behoort tot de bijzondere overblijfselen van de Byzantijnse wereld en laat goed zien dat Mystras vroeger veel meer was dan een verzameling religieuze gebouwen. Hier woonde en werkte de elite van de stad.
Dit paleis is nu deels herbouwd, en daar zie je dus hoe groot en indrukwekkend dit geweest moet zijn. Binnenin het paleis is een tentoonstelling ingericht, met leuke interactieve elementen, wat het heel leuk maakt voor de kinderen. Ook stond er kleding van vroeger. Dat gaf ook een leuke invulling aan het beeld dat we van deze stad kregen!
Het klooster waar nog steeds nonnen wonen
Een van de leukste plekken vonden wij de Pantanassa. Dit is niet zomaar een verlaten klooster. Het is het enige klooster op het terrein dat nog permanent door nonnen wordt bewoond. Het klooster dateert uit 1428 en is een van de indrukwekkendste monumenten van Mystras.
Het verschil met de rest van Mystras valt meteen op. Waar veel van de omgeving verlaten en verwilderd is, zijn rondom het klooster de bloemen en planten duidelijk verzorgd. Alles ziet er kleurrijker en levendiger uit. Je merkt daardoor direct dat hier nog mensen wonen en werken.
Toen wij er waren, kregen we te horen dat er op dit moment nog maar 4 nonnen woont.
Omdat het om een actief religieus klooster gaat, is het verstandig om rekening te houden met gepaste kleding. Wij hadden voor de zekerheid een lange broek aan en hadden ons behoorlijk bedekt gekleed. Achteraf bleek dat tijdens ons bezoek niet zo streng te worden gecontroleerd, maar wij zouden toch aanraden om voor de zekerheid een omslagdoek of iets dergelijks in je tas mee te nemen. Zo kun je je altijd aanpassen wanneer dat nodig is.
En dan zijn er de zwerfkatten
Een detail dat onze kinderen natuurlijk minstens zo interessant vonden als de Byzantijnse geschiedenis: de katten. Over het hele complex lopen verschillende zwerfkatten rond. Ze lijken helemaal bij Mystras te horen en zorgen voor een beetje leven tussen alle oude stenen en verlaten gebouwen.
Voor kinderen is dat trouwens sowieso een leuke manier om de wandeling interessanter te maken. Je kunt onderweg van alles ontdekken: kleine doorgangen, oude muren, kerkjes, trappen, bijzondere stenen en allerlei verborgen hoekjes.
Een bijzondere ontdekking in Mystras: oude graven
Op een gegeven moment kwamen onze kinderen bij een kerkje iets tegen wat eruitzag als een soort graf of tombe. Daar lag een flinke stapel van wel zo’n honderd botten, en naar ons idee leken dit wel menselijke botten te zijn. Later begrepen we van medewerkers dat er op meerdere plekken op het terrein dergelijke graven en tombes te vinden zijn,
Dat soort ontdekkingen maakt een bezoek aan Mystras toch net even anders.
Het is niet alleen maar kijken naar oude gebouwen. Je loopt er zelf tussendoor en kunt steeds weer iets tegenkomen waarvan je je afvraagt wat het precies is en waarvoor het vroeger gebruikt werd. Dat maakte het voor onze kinderen uiteindelijk ook een stuk interessanter.
De wandeling is niet altijd gemakkelijk
Hoewel je vanaf de bovenkant uiteindelijk vooral naar beneden loopt, moet je niet denken dat Mystras een eenvoudig wandelingetje is. De paden bestaan op veel plekken uit ongelijke en gladde stenen. Er zitten behoorlijke hoogteverschillen in en vooral de klim naar de burcht vraagt wel wat van je conditie. Wij raden daarom absoluut goede, stevige wandelschoenen aan.
Ook in de zomer is het belangrijk om voldoende water bij je te hebben en je vooraf goed in te smeren met zonnebrand. Er zijn stukken waar je behoorlijk in de zon loopt. Een bezoek aan Mystras vraagt dus wat meer inspanning dan bijvoorbeeld een rondwandeling door een stad. Maar juist daardoor voelt het ook als een echte ontdekkingstocht.
Praktisch: water en toiletten zijn er inmiddels wel
Vooraf hadden wij gehoord dat er op het terrein geen toiletten en geen mogelijkheid om drinken te kopen zou zijn. Dat bleek inmiddels veranderd. Bij beide ingangen is tegenwoordig een mogelijkheid om drinken te kopen. Bij de bovenste ingang staat bijvoorbeeld een drankautomaat. Ook bij de onderste ingang kun je drinken krijgen.
Daarnaast is er bij het centrale gedeelte van de archeologische site een toiletvoorziening. UNESCO vermeldt inmiddels ook expliciet dat er bezoekersvoorzieningen zijn, waaronder drinkwaterfaciliteiten en toiletten. Toch zouden wij nog steeds adviseren om zelf voldoende water mee te nemen. Zeker wanneer je in de zomer op het heetste moment van de dag door Mystras loopt.
Wat kost een bezoek aan Mystras?
Een volledig ticket voor Mystras kost momenteel € 20 per persoon. De officiële informatie van het Griekse ministerie van Cultuur vermeldt voor het zomerseizoen (1 april tot en met 31 oktober) openingstijden van 08.00 tot 20.00 uur.
Voor kinderen geldt bij de Griekse staatsarcheologische locaties onder bepaalde voorwaarden gratis of gereduceerde toegang. Controleer daarom voor vertrek altijd even de actuele voorwaarden voor kinderen, want leeftijdsgrenzen en uitzonderingen kunnen gelden.
Onze tips voor Mystras
Ga je zelf naar Mystras? Dan zouden wij deze tips zeker meenemen:
- Draag goede wandelschoenen. De paden zijn op sommige plekken glad, steil en hobbelig.
- Neem voldoende water mee, ook al zijn er inmiddels drinkmogelijkheden op het terrein.
- Smeer je goed in met zonnebrand, zeker in de zomer.
- Ga vooraf naar het toilet als je niet afhankelijk wilt zijn van de toiletvoorziening onderweg.
- Neem eventueel een omslagdoek mee wanneer je de Pantanassa wilt bezoeken.
- Neem de tijd voor de klim naar de burcht. Het uitzicht boven is de inspanning meer dan waard.
- Kijk regelmatig achterom. Niet alleen naar de ruïnes, maar ook naar het uitzicht over Sparta en de omgeving.
- Ga je met kinderen? Laat ze niet zomaar vooruit rennen. De combinatie van hoogteverschillen, trappen, gladde stenen en open stukken maakt voorzichtig lopen belangrijk.
- Kies bij een georganiseerde reis, als het kan, voor de bovenste ingang en laat je beneden weer ophalen. Zo wandel je voornamelijk naar beneden.
- Plan voldoende tijd. Mystras is veel groter dan je op het eerste gezicht denkt.
Waarom Mystras voor ons een verrassing was
Als je ons vooraf had verteld dat Mystras misschien wel een van onze favoriete stops van de reis zou worden, hadden we dat waarschijnlijk niet meteen geloofd. Onze tieners dachten vooraf een beetje: weer een bezichtiging, weer oude stenen. We hadden inmiddels al verschillende archeologische plaatsen bezocht. Maar Mystras voelde anders.
Misschien komt het doordat je hier niet alleen een monument bezoekt, maar letterlijk door een verlaten middeleeuwse stad loopt. De stad ligt verspreid over de berg en overal kom je nieuwe gebouwen, kerken, ruïnes en uitzichtpunten tegen. Het ene moment sta je tussen de overblijfselen van een oud huis, even later wandel je langs een Byzantijnse kerk met fresco’s en vervolgens sta je weer bij een klooster waar nog altijd nonnen wonen.
En dan heb je natuurlijk het uitzicht. Vooral boven bij de burcht is dat indrukwekkend.
Mystras is minder bekend en wordt lang niet zo druk bezocht als bijvoorbeeld Athene of sommige andere grote bezienswaardigheden van Griekenland. Toch vonden wij dit juist een van de mooiste plekken die we tijdens onze reis tot nu toe hebben bezocht.
Mystras: zeker bezoeken tijdens een rondreis door Griekenland
Mystras was voor ons een van die plekken waar we zonder al te hoge verwachtingen aankwamen en uiteindelijk met heel veel enthousiasme weer vertrokken. Het is historisch interessant, maar tegelijkertijd ook avontuurlijk. Je kunt er wandelen, ontdekken, klimmen, foto’s maken en steeds weer nieuwe hoekjes vinden.
En misschien is juist dat wel de kracht van Mystras. Je hebt hier niet het gevoel dat je alleen maar naar een bezienswaardigheid staat te kijken. Je loopt er middenin. Een verlaten Byzantijnse stad, hoog tegen de berg, met eeuwenoude kerken, een indrukwekkende burcht, paleizen, kloosters, oude huizen en prachtige vergezichten.
Voor ons was Mystras dan ook absoluut een van de verrassingen van onze 20-daagse Djoser-rondreis door Griekenland. En als je in de buurt van Sparta bent, zouden wij deze bijzondere plek zeker niet overslaan.
Je kunt een excursie naar Mystras via deze link boeken: Vanuit Kalamata: dagtour naar Mystras en Sparta
We verbleven in dit hotel: Byzantion Hotel, Mystras
Lees ook deze blogs:
Wil je meer lezen over onze reis naar Griekenland? Lees dan zeker ook onderstaande blogs:
Benieuwd naar nog meer over onze rondreis?
We hebben deze rondreis gemaakt met Djoser. Zij hebben reizen voor volwassenen, maar ook speciaal voor gezinnen met kinderen. Wil je daar meer over ontdekken, dan kun je via hun website gratis een brochure aanvragen. Deze sturen ze dan naar je toe, en dan kun je op je gemak al hun familiereizen bekijken!
