Mycene – een site vol bijzondere bouwwerken
Tijdens onze 20-daagse rondreis door Griekenland met Djoser kwamen we op behoorlijk wat plekken die stuk voor stuk indruk op ons maakten. Van het wereldberoemde Delphi en het oude Olympia tot het middeleeuwse Mystras en de indrukwekkende kustplaatsen van de Peloponnesos. Inmiddels hebben we dan ook al heel wat archeologische vindplaatsen gezien. En misschien speelt dat mee in onze beoordeling van Mycene: hoewel deze plek absoluut interessant is en een aantal bijzondere bouwwerken heeft, was dit voor ons persoonlijk een van de minder indrukwekkende bezoeken van de reis.
Dat betekent overigens zeker niet dat je Mycene moet overslaan. De geschiedenis van deze plek is fascinerend en dankzij onze gids kregen we tijdens ons bezoek veel uitleg over de Myceense beschaving, de gebouwen en de verhalen die hier al duizenden jaren rondgaan.
Mycene: een belangrijke stad uit de bronstijd
Mycene ligt in de Argolis, op de Peloponnesos, en was een van de belangrijkste centra van de Myceense beschaving. Deze beschaving bloeide grofweg tussen 1600 en 1100 voor Christus en speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van de latere Griekse cultuur. De stad wordt bovendien in verband gebracht met de verhalen uit de Griekse mythologie en de helden uit de werken van Homerus.
De archeologische vindplaats van Mycene staat samen met het nabijgelegen Tiryns sinds 1999 op de UNESCO Werelderfgoedlijst. De resten laten goed zien hoe indrukwekkend de Myceense bouwkunst voor die tijd was. Vooral de enorme verdedigingsmuren, de grafmonumenten en natuurlijk de beroemde Leeuwenpoort zijn bijzonder.
Tijdens onze rondreis bezoeken we Mycene met een gids. Dat is hier absoluut een meerwaarde, want wanneer je zelf tussen de stenen en ruïnes loopt, is niet altijd meteen duidelijk wat je precies ziet. Met de uitleg van onze gids krijgen de overblijfselen van deze duizenden jaren oude stad veel meer betekenis.
Eerst naar de Schatkamer van Atreus
Ons bezoek aan Mycene begint niet bij de citadel zelf, maar bij een van de bekendste bouwwerken buiten de stadsmuren: de Schatkamer van Atreus. Deze wordt ook wel de tombe van Agamemnon genoemd, hoewel er geen bewijs is dat de beroemde koning uit de Griekse mythologie hier daadwerkelijk begraven lag.
Het is een zogenoemde tholosgraf, oftewel een graf in de vorm van een bijenkorf. En dat is eigenlijk precies waar het op lijkt. Je loopt via een lange stenen toegang naar een enorme ronde grafkamer.
Zodra je binnenstapt, begrijp je waarom dit bouwwerk zo bijzonder is. De ronde ruimte is enorm en de stenen zijn zo op elkaar gestapeld dat er een indrukwekkend koepelvormig plafond ontstaat. De grafkamer heeft een diameter van ongeveer 14,6 meter en is ongeveer 13,5 meter hoog. Het graf werd rond 1300-1250 voor Christus gebouwd.
Een steen van maar liefst 120 ton
Het meest indrukwekkend vinden wij eigenlijk de ingang van het graf. Boven de doorgang ligt een gigantische stenen latei. Deze steen weegt naar schatting ongeveer 120 ton.
Probeer je voor te stellen dat mensen meer dan drieduizend jaar geleden zo’n enorme steen op deze plek moesten krijgen, zonder de moderne machines en hijskranen die wij tegenwoordig hebben. Het zegt ontzettend veel over de bouwkundige kennis en organisatie van de Myceners.
De naam ‘Schatkamer van Atreus’ is overigens een beetje misleidend. Het gaat oorspronkelijk om een grafmonument en niet om een schatkamer zoals wij die tegenwoordig zouden voorstellen. De naam is waarschijnlijk ontstaan doordat men in de oudheid dacht dat dergelijke monumentale bouwwerken als schatkamers gebruikt konden zijn.
En er is nog iets opvallends: toen de grafkamer uiteindelijk werd onderzocht, was er geen grote schat meer te vinden. Het graf was al lang geleden geplunderd. Van de oorspronkelijke grafgiften is dan ook vrijwel niets meer over. Dat is misschien wel een beetje jammer, want juist de combinatie van zo’n enorm graf en een rijke inhoud zou natuurlijk helemaal spectaculair zijn geweest. De graftombe is daarmee vooral interessant vanwege het bouwwerk zelf. En eerlijk is eerlijk: die is behoorlijk indrukwekkend.
Daarna naar de citadel van Mycene
Na ons bezoek aan de Schatkamer van Atreus stappen we weer in de bus en rijden we naar het andere deel van de archeologische vindplaats. Hier ligt de Acropolis van Mycene.
Het woord acropolis betekent letterlijk zoiets als ‘hoge stad‘. De Myceense citadel ligt inderdaad hoog op een heuvel. Dat was natuurlijk niet toevallig. Vanaf deze plek had men een goed overzicht over de omgeving en kon de stad bovendien beter verdedigd worden.
De citadel werd omringd door enorme verdedigingsmuren. Deze worden vaak Cyclopische muren genoemd. De stenen zijn zo groot dat men vroeger dacht dat alleen de mythische Cyclopen, reuzen uit de Griekse mythologie, zulke muren konden hebben gebouwd. In werkelijkheid waren het natuurlijk de Myceners zelf, maar de naam laat goed zien hoeveel indruk deze bouwwerken al in de oudheid maakten.
Door de beroemde Leeuwenpoort
De bekendste ingang van de citadel is de Leeuwenpoort. Dit is zonder twijfel een van de mooiste en meest herkenbare onderdelen van Mycene.
De poort werd rond 1250 voor Christus gebouwd en bestaat uit enorme stenen blokken. Boven de ingang bevindt zich het beroemde reliëf met twee leeuwen die tegenover elkaar staan. De leeuwen zelf hebben hun koppen niet meer. Wat daar precies heeft gezeten, is niet met zekerheid bekend, maar de koppen zijn in ieder geval in de loop van de tijd verdwenen.
Wanneer je onder de poort doorloopt, krijg je meteen een goed idee van hoe indrukwekkend de toegang tot deze oude stad moet zijn geweest. Met die enorme stenen muren aan weerszijden moet het voor bezoekers duizenden jaren geleden een behoorlijk intimiderende entree zijn geweest.
Voor ons is de Leeuwenpoort dan ook een van de hoogtepunten van Mycene.
De klim naar boven
Vanaf de Leeuwenpoort lopen we verder de citadel op. Het terrein ligt op een heuvel en je loopt steeds verder omhoog. Onderweg kom je verschillende resten van gebouwen en andere archeologische structuren tegen.
Boven aangekomen heb je een mooi uitzicht over de omgeving. Ook dat maakt duidelijk waarom Mycene juist op deze plek werd gebouwd. De ligging was strategisch en bood controle over de omliggende vlakte.
Tegelijkertijd merken we tijdens deze wandeling dat Mycene voor ons minder compleet aanvoelt dan een aantal andere archeologische plekken die we tijdens deze reis hebben bezocht. Veel gebouwen zijn inmiddels vooral fundamenten en stenen resten. Dat maakt het soms lastig om je voor te stellen hoe groot en belangrijk deze stad ooit moet zijn geweest.
Nog meer graven
Naast de Schatkamer van Atreus zijn er bij Mycene nog verschillende andere grafmonumenten te vinden. De Myceners besteedden duidelijk veel aandacht aan hun doden en hun grafcultuur.
De grote ronde tholosgraven zijn vooral bijzonder vanwege hun bouwtechniek. De stenen lagen steeds iets verder naar binnen, waardoor uiteindelijk een koepelvorm ontstond. De Schatkamer van Atreus is het grootste en best bewaarde voorbeeld van deze grafvorm bij Mycene.
Wanneer je tijdens je bezoek meerdere van deze grafmonumenten ziet, krijg je daardoor een steeds beter beeld van hoe belangrijk begrafenisrituelen en de status van belangrijke personen waren binnen de Myceense samenleving.
Het archeologisch museum
Bij de archeologische vindplaats van Mycene is ook een museum te vinden. Hier worden allerlei voorwerpen tentoongesteld die tijdens de opgravingen zijn gevonden.
En dat vinden wij eigenlijk wel een leuke aanvulling op het bezoek. Op de archeologische vindplaats zelf zie je vooral stenen, muren en ruïnes. In het museum krijg je juist een beter beeld van de mensen die hier ooit leefden.
Je ziet er onder andere aardewerk, sieraden, gebruiksvoorwerpen en andere archeologische vondsten. Hierdoor wordt duidelijk dat de Myceense beschaving veel verder ontwikkeld was dan je misschien zou verwachten wanneer je alleen naar de overgebleven ruïnes kijkt.
Een deel van de beroemdste vondsten uit Mycene bevindt zich overigens niet hier, maar in het Nationaal Archeologisch Museum in Athene. Dat museum bezochten we eerder tijdens onze reis en daardoor vallen sommige vondsten die we in Athene al zagen nu beter op hun plek.
Onze mening over Mycene
En dan misschien wel het belangrijkste onderdeel van deze blog: wat vonden wij er nu eigenlijk van?
Mycene is zonder twijfel een bijzondere plek. De leeftijd van de bouwwerken, de enorme stenen, de Leeuwenpoort en vooral de Schatkamer van Atreus maken duidelijk dat hier duizenden jaren geleden al een zeer ontwikkelde beschaving leefde.
Maar als we heel eerlijk zijn, was Mycene voor ons persoonlijk een van de minst indrukwekkende locaties van deze rondreis.
Dat klinkt misschien wat negatief, maar dat heeft vooral te maken met het feit dat we tijdens deze reis al zoveel bijzondere plekken hebben bezocht. We waren inmiddels in Delphi, Olympia en Mystras geweest en hebben tijdens deze rondreis nog veel meer mooie plaatsen gezien. Als je al die locaties achter elkaar bezoekt, ga je ze automatisch met elkaar vergelijken.
Voor ons waren vooral de Schatkamer van Atreus en de Leeuwenpoort de twee onderdelen die er echt uitsprongen. De enorme grafkamer en de gigantische stenen bij de ingang zijn indrukwekkend om met eigen ogen te zien. Ook de Leeuwenpoort is zo’n bouwwerk waarvan je meteen begrijpt waarom het een symbool van Mycene is geworden.
De rest van de archeologische vindplaats vonden wij wat minder spectaculair. Er zijn veel ruïnes en fundamenten en het geheel is minder compleet dan sommige andere locaties die we tijdens onze rondreis bezochten.
Maar misschien is dat ook precies het leuke van zo’n rondreis: je hoeft niet iedere plek even mooi te vinden. Juist doordat we zoveel verschillende historische plaatsen bezoeken, kunnen we goed vergelijken en ontdekken welke locaties ons het meest bijblijven.
Mycene bezoeken tijdens een rondreis door Griekenland
Toch zouden we Mycene niet direct van je lijstje schrappen. Zeker als je geïnteresseerd bent in de geschiedenis van Griekenland, archeologie of de Griekse mythologie is dit een interessante plek.
Voor ons was het vooral bijzonder om te zien hoe een beschaving die meer dan drieduizend jaar geleden bestond zulke enorme bouwwerken kon maken. En wanneer je onder de Leeuwenpoort doorloopt of in de Schatkamer van Atreus staat, besef je pas echt hoe oud deze plek is.
Mycene is misschien niet onze persoonlijke nummer één van deze rondreis, maar het is wel een belangrijk puzzelstukje in het verhaal van het oude Griekenland.
En na ons bezoek stappen we weer in de bus voor het volgende onderdeel van onze Griekenlandreis. Want tijdens deze 20-daagse rondreis staat er gelukkig nog genoeg op het programma!
Lees ook de andere blogs uit onze 20-daagse rondreis door Griekenland met Djoser: van Athene en Delphi tot Olympia, Pylos, Methoni, Voidokilia Beach, Mystras en de andere bestemmingen die we tijdens deze bijzondere reis bezoeken.
